اخلاق حرفه‌ای و تعهد؛ حلقه گمشده رشد نهادها
هر نهادی با ساختمان و امکاناتش بزرگ نمی‌شود؛ با انسان‌هایی بزرگ می‌شود که در آن مسئولانه کار می‌کنند.
دانش و تخصص، ابزار انجام کار است؛ اما اخلاق حرفه‌ای و تعهد حرفه‌ای، روح آن کار. ممکن است فردی دانش کافی داشته باشد، اما اگر صداقت، مسئولیت‌پذیری، نظم، احترام و تعهد را با خود به محیط کار نیاورد، تخصص او لزوماً به رشد یک نهاد منجر نخواهد شد.
اخلاق حرفه‌ای یعنی درست رفتار کردن، حتی وقتی نظارتی وجود ندارد؛ و تعهد حرفه‌ای یعنی درست انجام دادن مسئولیت، حتی زمانی که انجام آن دشوار است.
یکی از دلایل پنهان کندی رشد بسیاری از نهادها، کم‌توجهی به همین دو اصل است. گاهی مشکل یک سازمان کمبود امکانات، بودجه یا برنامه نیست؛ مشکل در جایی عمیق‌تر قرار دارد: در انتخاب انسان‌هایی که قرار است آن برنامه‌ها را اجرا کنند.
از همین‌رو، نظام استخدام در هر نهاد نیازمند بازنگری جدی است. استخدام نباید صرفاً بر اساس مدرک، سابقه یا مهارت فنی انجام شود؛ بلکه باید اخلاق کاری، تعهد، مسئولیت‌پذیری، صداقت، توانایی کار جمعی و باور فرد به مسئولیتی که می‌پذیرد نیز مورد توجه قرار گیرد.
مدرک می‌تواند صلاحیت انجام یک کار را نشان دهد؛ اما اخلاق و تعهد نشان می‌دهد که آن کار چگونه انجام خواهد شد.
در نهادهای آموزشی، این مسئله اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا کار یک کارمند، مدیر یا استاد فقط یک وظیفه اداری نیست، بلکه بخشی از ساختن آینده انسان‌ها است. هر رفتار، تصمیم و عملکرد در یک نهاد آموزشی می‌تواند بر اعتماد مردم و سرنوشت نسل آینده اثر بگذارد.
بنابراین، اگر نهادی به دنبال رشد پایدار است، پیش از آن‌که تنها ساختمان، تجهیزات و برنامه‌های خود را توسعه دهد، باید فرهنگ سازمانی و کیفیت سرمایه انسانی خود را بازنگری کند.
زیرا گاهی بزرگ‌ترین مانع رشد یک نهاد، کمبود امکانات نیست؛ قرار گرفتن انسان نادرست در جایگاه نادرست است.و شاید مهم‌ترین پرسش برای هر سازمان این نباشد که «چقدر امکانات داریم؟»؛ بلکه این باشد: «آیا انسان‌هایی داریم که با اخلاق، تعهد و مسئولیت، این امکانات را به نتیجه تبدیل کنند؟»
نهادها با سرمایه ساخته می‌شوند، با تخصص پیش می‌روند، اما با اخلاق، تعهد و اعتماد ماندگار می‌شوند.
علاوالدین رحمانی
مدیر عموممی انستیتوت علوم صحی گوهرشاد بیگم